Turgut Cansever’in Aile Tarihi


Mimar Turgut Cansever’i yitireli 9 yıl oldu. Cansever, dünyada da sayısı çok az olan fakat değerini bilmediğimiz ‘düşünür-mimar’dan biriydi. Dilerseniz kendisinin özgeçmişine bir göz atalım.

İstanbul Taksim’de sahil yakınlarında Pürtelaş Sokağı vardır. Sokağın ismi her duyulduğunda bir merak uyandırır. Bu kadar pür bir telaş kimden çıkmıştır ki bir sokak ismi olsun? Sokağa adını veren kişi rahmetli Turgut Cansever’in soyundan gelir. Bu telaşlı adam merhumun büyük dedelerinin akrabalarından Pürtelaş Hasan Efendi’nin ta kendisidir. Kendisinin pürtelaş ismini alması ise ilginç bir hikayeye dayanır. Mücellit Hasan efendi, bir kütüphanenın kitaplarının ciltlenmesi göreviyle Bağdat’a gönderilmiş. “E madem buraya kadar geldin, bir de hacca gidiver” demişler. “Hayır olmaz”, demiş Hasan Efendi. Fakat görevi bittikten sonra İstanbul’a dönünce buradan tam iki kez, yürüyerek hacca gitmiş. Turgut Cansever’in Pürtelaş Hasan Efendi gibi renkli kişilikler çıkaran ailesi, üç yüz elli yıl kadar önce Orta Asya’dan gelerek Edirne’ye yerleşmiş; daha sonra İstanbul’a göç edip Kasımpaşa’da Turâbî Baba Tekkesi’ni kurmuş. Tekke’nin kurucusu Mehmet Turâbî Efendi vefat ettiğinde tarihler 1812’yi gösteriyormuş.

Öte yandan, iki yüz elli yıllık İstanbullu bir ailenin çocuğu olan Turgut Cansever’in babası, Doktor Hasan Ferit Bey, Türk Ocakları’nın kurulmasında büyük rol oynamıştır. Annesi Hatice Saime Hanım, kız muallim mektebinden Halide Edip Adıvar’ın öğrencisidir. İkili yakın zamanlarda gönüllü olarak Kudüs’e birbirinin haberi olmadan gönüllü çalışmaya giderler. Hasan Ferit Bey’le Saime Hanım, birinin gönüllü olarak doktor, diğerinin öğretmen olarak hizmet ettiği Kudüs’te, Halide Edip Adıvar’ın vesilesiyle tanışıp, evlenirler. Turgut Cansever, babasının görev yaptığı Antalya’da 12 Eylül 1920’de dünyaya gelir.

Turgut Cansever ve ailesine ait bu detaylı olayları, Beşir Ayvazoğlu’nun “Dünyayı Güzelleştirmek / Turgut Cansever’le Konuşmalar” (Timaş Yayınları) adlı kitabından öğreniyoruz. Ayvazoğlu, farklı zamanlarda Turgut Cansever’le beş kere konuşma fırsatı bulmuş. Röportajlar, 2009’da vefat eden Cansever’in bütün hayatını, estetiğini ve mimari felsefesini anlattığı ‘dünyayı güzelleştirmek’ kavramının köklerine derin bir yolculuk yapmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir